مقدمه
«سالنامه موسیقی کرمان» مجموعه‌ای است که با هدف بررسی، معرفی و تحلیل ابعاد مختلف موسیقی در استان کرمان تدوین شده است. در این جلد، مقالات و مطالبی با موضوعات متنوع در حوزه موسیقی، تاریخ موسیقی، موسیقی نواحی، آموزش و فعالیت‌های فرهنگی و هنری استان ارائه شده است.
در بخش مقالات، شهاب جعفری در مقاله نخست، به بررسی کلی موسیقی رادیو کرمان پیش از انقلاب پرداخته است. در این پژوهش، با بهره‌گیری از اسناد موجود در اداره اطلاعات و رادیو استان کرمان، همچنین مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای، تلاش شده است نام هنرمندان فعال در رادیو بر اساس ترتیب حروف الفبا و با توجه به نوع فعالیت و ترانه‌های اجراشده توسط آنان، شناسایی و طبقه‌بندی شود.
در مقاله دوم، شهاب جعفری به بررسی بخشی از روابط و ارتباطات انسانی در تجسم موسیقایی لالایی‌ها پرداخته است. روش تحقیق این پژوهش بر پایه داده‌های گردآوری‌شده از سفرهای میدانی فؤاد توحیدی در مناطق مختلف استان کرمان و گفت‌وگو و ضبط آثار از اهالی این مناطق شکل گرفته است. پس از مرحله نخست گردآوری داده‌ها، نمونه‌های به‌دست‌آمده از جنبه‌های گوناگون، از جمله ثبت و تحلیل ویژگی‌های موسیقایی نمونه‌های شاخص، تحلیل صوت‌شناختی و بررسی و تحلیل محتوای کلام لالایی‌ها از نظر مفاهیم و ارتباط آن‌ها با عوامل مردم‌شناختی، مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
مقاله‌های سوم و چهارم، نوشته فؤاد توحیدی، به معرفی و تحلیل رقص‌های محلی و موسیقی زنان در استان کرمان اختصاص دارد و ابعاد مختلف این بخش از میراث موسیقایی و فرهنگی منطقه را بررسی می‌کند.
در مقاله پنجم، با عنوان «کماچ آکلاپلا جز»، آقای نکویی به معرفی و بررسی اثری پرداخته است که با تمرکز بر فرهنگ آشپزی و شیرینی‌پزی کرمانی و مراحل تولید این شیرینی سنتی و مقوی شکل گرفته است. این اثر از جنبه‌هایی همچون گردش ملودی، تنظیم و حرکت‌گذاری نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
مقاله ششم، نوشته آریابرزن غیبی، به بررسی جایگاه سازهای کوبه‌ای در جشن‌های جامعه زرتشتیان کرمان اختصاص دارد و نقش این سازها را در آیین‌ها و مراسم این جامعه مورد توجه قرار می‌دهد.
مقاله هفتم نیز به منظومه‌ها و ترانه‌های حماسی و روایی در سنت موسیقایی کرمان می‌پردازد. در این گونه اجراها، داستان‌گویی در کنار اجرای موسیقی شکل می‌گیرد و روایت و موسیقی در پیوند با یکدیگر ارائه می‌شوند.
در بخش «یاد بزرگان»، علیرضا میرعلی‌نقی نگاهی به زندگی و فعالیت‌های هنری داریوش رفیعی داشته است.
در بخش «گزارش» نیز مطالب متنوعی ارائه شده است. شهاب جعفری در گزارشی به تاریخچه آموزشگاه آریا، نخستین آموزشگاه موسیقی استان کرمان، پرداخته است. آقای آزادگان گزارشی از چگونگی شکل‌گیری فیلارمونیک سپهر ارائه کرده‌اند. آقای اوحدی نیز مروری بر برگزاری کلاسی با عنوان «پلی‌لیست عبدی» داشته‌اند و آقای انوشه به معرفی بخش موسیقی نشر مانوش پرداخته است.
مطالب منتشرشده در «سالنامه موسیقی کرمان» بیانگر دیدگاه‌ها و نظرات نویسندگان آن‌هاست و مسئولیت محتوای هر مقاله بر عهده نویسنده مربوط است. با این حال، سالنامه در فرایند ویرایش و آماده‌سازی مطالب، آزادی عمل لازم را خواهد داشت.
تدوین و آماده‌سازی این مجموعه، تلاشی است در راستای ادای بخش کوچکی از دین من به فرهنگ و میراث موسیقایی شهرم، کرمان. امیدوارم این تلاش بتواند مورد استفاده استادان، پژوهشگران و هنرجویان قرار گیرد و گامی هرچند کوچک در مسیر ارتقای سطح آموزش و پژوهش موسیقی در کشورمان باشد.
شهاب جعفری
دکترای تخصصی پژوهش هنر، گرایش موسیقی
تابستان ۱۴۰۲
