چکیده
این پژوهش به بررسی تفاوت ذائقه موسیقایی نسل‌های مختلف در شهر کرمان و تأثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و رسانه‌ای بر شکل‌گیری این تفاوت‌ها می‌پردازد.
مقدمه
موسیقی در کرمان بخشی از زندگی فرهنگی و اجتماعی مردم است و در کنار بیان احساسات، بازتاب‌دهنده تفاوت‌های نسلی و فرهنگی نیز محسوب می‌شود. گسترش اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و تلفن‌های هوشمند الگوی مصرف موسیقی را در نسل‌های جدید تغییر داده است.
چارچوب نظری
این پژوهش بر نظریه سرمایه فرهنگی بوردیو، چندسلیقگی پترسون و نظریه نسل‌های مانهایم استوار است. بر اساس این دیدگاه‌ها، سلیقه موسیقایی تحت تأثیر جایگاه اجتماعی، تجربه‌های تاریخی و شرایط فرهنگی هر نسل شکل می‌گیرد.
روش پژوهش
پژوهش به روش پیمایشی و تحلیلی انجام شده و داده‌ها از طریق پرسشنامه و مصاحبه با ۴۰۰ نفر از ساکنان شهر کرمان در گروه‌های سنی مختلف گردآوری شده است. داده‌ها با روش تحلیل مضمون و مقایسه نسلی بررسی شده‌اند.
ذائقه موسیقایی نسل‌ها
نسل اول بیشتر به موسیقی سنتی ایرانی، تعزیه و موسیقی محلی کرمان علاقه دارد و موسیقی را بخشی از میراث و هویت فرهنگی می‌داند.
نسل دوم ترکیبی از سنت و مدرنیته را دنبال می‌کند و در کنار موسیقی پاپ فارسی و آثار تلفیقی، موسیقی نواحی را نیز به‌عنوان بخشی از خاطرات و نوستالژی خود می‌شنود.
نسل سوم بیشتر به موسیقی پاپ مدرن، رپ، موسیقی الکترونیک و آثار جهانی گرایش دارد و موسیقی را ابزاری برای بیان احساسات، فردیت و تجربه شخصی می‌داند.
رسانه و فناوری
رسانه‌های جدید نقش مهمی در تغییر شیوه دسترسی و مصرف موسیقی دارند. نسل‌های جوان بیشتر از تلفن همراه، شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های دیجیتال استفاده می‌کنند، در حالی که نسل‌های قدیمی‌تر ارتباط بیشتری با رادیو، تلویزیون و رسانه‌های سنتی دارند.
تغییر کارکرد موسیقی
در گذشته موسیقی بیشتر در مراسم عروسی، سوگواری، جشن‌ها و گردهمایی‌های محلی کارکردی جمعی داشت؛ اما امروزه شنیدن موسیقی برای نسل جوان بیشتر به تجربه‌ای فردی و روزمره تبدیل شده است.
هویت و ارزش‌گذاری موسیقی
برای نسل‌های قدیمی، موسیقی محلی و سنتی نماد اصالت و تعلق فرهنگی است. نسل میانی آن را بیشتر با احساس و تجربه مشترک مرتبط می‌داند و نسل جوان موسیقی را ابزاری برای بیان هویت شخصی و ارتباط با جهان بیرون از کرمان تلقی می‌کند.
نتیجه‌گیری
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد تفاوت ذائقه موسیقایی نسل‌ها در کرمان بیشتر از آنکه نشانه گسست فرهنگی باشد، بیانگر فرایند نوسازی فرهنگی است. نسل اول حافظ سنت‌ها، نسل دوم پیونددهنده سنت و مدرنیته و نسل سوم نماینده مصرف موسیقی در فضای جهانی و دیجیتال است.
با وجود تغییرات نسلی، موسیقی بومی کرمان همچنان در فرهنگ شنیداری مردم حضور دارد و تلاش برخی هنرمندان جوان برای تلفیق موسیقی محلی با سبک‌های جدید، نشان‌دهنده پویایی و تداوم این میراث فرهنگی است.
پیشنهادها
ایجاد آرشیوهای دیجیتال موسیقی محلی، حمایت از گروه‌های تلفیقی و وارد کردن موسیقی نواحی کرمان به برنامه‌های آموزشی می‌تواند به حفظ و بازتولید هویت شنیداری این منطقه کمک کند.
