نقاره از سازهای کوبه‌ای کهن ایران است که پیشینه آن به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد. این ساز در دوره‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی در مراسم آیینی و نظامی کاربرد داشته و بعدها در فرهنگ موسیقایی مناطق مختلف ایران جای گرفته است.
نقاره در آیین‌های تاریخی
در گذشته از نقاره و کوس برای اعلام زمان‌های مشخص، مراسم آیینی و خبررسانی استفاده می‌شد. نقاره در موسیقی رزمی نیز برای تهییج سپاهیان و اعلام خبر کاربرد داشت و به‌تدریج وارد مراسم شادی، سوگواری و آیین‌های مذهبی شد.
سازشناسی نقاره
نقاره در اصل از دو ساز کوبه‌ای پوست‌صدا تشکیل می‌شود؛ ساز کوچک‌تر «ذیل» و ساز بزرگ‌تر و بم‌تر «نقاره» نام دارد. بدنه این سازها معمولاً از فلز یا سفال ساخته می‌شود و پوست آن‌ها اغلب از پوست گاو یا گوساله است.
نقاره‌نوازی در شهر کرمان
در شهر کرمان دست‌کم دو جایگاه برای اجرای آیین نوبت‌نوازی از گذشته باقی مانده است. یکی از این جایگاه‌ها سابقه‌ای از دوران صفویه دارد و سنت نوبت‌نوازی در آن همچنان ادامه یافته است. نقاره‌نوازی در بامداد، سحر و افطار ماه رمضان و مراسم محرم اجرا می‌شود.
نقاره‌نوازی در سیرچ
سیرچ نیز از مناطق دارای سابقه نوبت‌نوازی در کرمان است. در گذشته این مراسم در بقعه امامزاده‌ای در بلندترین نقطه سیرچ برگزار می‌شد و پس از آسیب دیدن پوست نقاره‌ها، برای ادامه اجرای ریتم‌ها از بشکه فلزی استفاده کردند.
نقاره در موسیقی نواحی کرمان
نقاره‌نوازی در اصل در مناطق گرمسیری استان کرمان رواج داشته، اما بعدها به کمک نوازندگان محلی در برخی مناطق سردسیر نیز گسترش یافته است. ارزوئیه از مهم‌ترین مراکز نقاره‌نوازی استان محسوب می‌شود و نقاره‌های فلزی و سفالی در آن مورد استفاده قرار می‌گیرند.
سازها و ریتم‌های نقاره
در مناطق مختلف کرمان، نقاره با توجه به نوع مراسم و فضای اجرا، ریتم‌های متفاوتی دارد. در فضای باز معمولاً نقاره و ذیل با هم نواخته می‌شوند، اما در فضای بسته و همراه سرنا، بیشتر از ذیل استفاده می‌شود.
نقاره در فرهنگ مردم کرمان
نقاره در کرمان هم نمادی از هویت تاریخی و آیینی منطقه است و هم بخشی زنده از موسیقی نواحی محسوب می‌شود. حضور آن در جشن‌ها، سوگواری‌ها، مراسم مذهبی و رقص‌های محلی، اهمیت این ساز را در فرهنگ موسیقایی کرمان نشان می‌دهد.
میراث موسیقایی نقاره
تنوع سازها از نظر جنس بدنه، گوناگونی ریتم‌ها و پیوند نقاره با سازهایی مانند سرنا، نشان‌دهنده ظرفیت بالای این ساز برای حفظ و بازنمایی میراث ناملموس کرمان است.
