معرفی نویسنده و هدف نگارش
امیرعباس حقانیت، فارغ‌التحصیل موسیقی در گرایش ساز ایرانی (نی) و دارای تجربه فعالیت در رادیو کرمان و موسیقی فیلم و تئاتر، این مقاله را برای آشنایی نسل جوان با تاریخچه ورود ساز بادی غربی به کرمان نوشته است. او با تکیه بر جمع‌آوری اطلاعات از منابع مختلف و افراد آگاه، بخشی از کتابی در دست انتشار خود را با اسناد و تصاویر معتبر ارائه می‌دهد.
ورود ساز بادی به ایران و کرمان
داستان ورود ساز بادی به ایران به سفر ناصرالدین‌شاه به فرانسه و آوردن موسیو لومر بازمی‌گردد. لومر پس از تأسیس مدرسه موسیقی نظامی، افسرانی را برای تشکیل گروه موزیک بادی به چهار شهر مهم کشور از جمله کرمان اعزام کرد؛ نقطه‌ای که کرمان را به یکی از قطب‌های مهم این ساز تبدیل کرد. در همین دوران، ساز ویولن و ویولن‌سل نیز به همراه نظامیان وارد کرمان شد.
چهره‌های تأثیرگذار نظامی
استادانی چون ایوب دژاکام، اکبر یزدی‌زاده، حسین سالاری و دیگران از چهره‌های کلیدی موسیقی بادی نظامی در کرمان بودند که علاوه بر تسلط بر ساز بادی، در نوازندگی ویولن نیز مهارت داشتند و در زمینه‌های متنوعی از جمله موسیقی پاپ پیش از انقلاب، گروه‌های سرود و برنامه‌های رادیویی فعالیت می‌کردند.
ورود ساز بادی به هیئت‌های مذهبی
سبک خاص نوازندگی بادی در هیئت‌های مذهبی کرمان، که در آن گروه موزیک به‌صورت سوال‌وجواب با نوحه‌خوان همراهی می‌کند، ریشه در دهه چهل دارد؛ زمانی که نظامیان ارتش میان هیئت‌های مختلف تقسیم شدند. این سبک که کاملاً متفاوت از موسیقی تعزیه است، مخصوص کرمان محسوب می‌شود.
شخصی‌سازی موزیک هیئت‌ها
در دهه شصت، به دلیل فشار مالی نظامیان، جوانانی از جمله برادران حقانیت به‌طور مستقل شروع به یادگیری ساز بادی کردند و موزیک شخصی هیئت‌ها را بنیان گذاشتند. محمد نصیب‌پور، با فروش بیش از ده‌هزار ساز بادی طی نزدیک به چهل سال، نقش مهمی در دسترس‌پذیر نگه‌داشتن این ساز در کرمان ایفا کرد.
تأثیرات مثبت و منفی حذف نظامیان
حذف نظامیان از هیئت‌ها به رشد موزیک شخصی منجر شد، اما حذف آن‌ها از علوم تربیتی باعث افت سطح موسیقی آموزشی در کرمان گردید؛ ضعفی که امروز جوانان با استفاده از فضای مجازی تا حدی آن را جبران می‌کنند.
نقش هیئت‌ها در حفظ موسیقی کرمان
نویسنده تأکید می‌کند که در دوران ممنوعیت موسیقی، هیئت‌های مذهبی راهی برای ورود جوانان به دنیای موسیقی فراهم کردند؛ چهره‌هایی مانند حسین خسرویان و محسن صادقی از این مسیر وارد دانشگاه‌های موسیقی شدند. به باور او، بدون این گروه‌های بادی، موسیقی کرمان در آن دوران عملاً متوقف می‌شد.
ساختار اجرایی گروه‌های موزیک
در مراسم عزاداری، گروه‌های موزیک با سازهایی مانند ترومپت، کلارینت، ساکسیفون، ترومبون، توبا و طبل، جلوی صف حرکت کرده و به شکل‌های مختلف (بر اساس نوع ساز یا سلیقه رهبر گروه) می‌ایستند؛ سبکی که به‌عنوان نوعی موسیقی خیابانی با کیفیت بالا و رقابتی سازنده میان گروه‌های مختلف شناخته می‌شود.
