موسیقی و شخصیت مشتاق
مشتاق علیشاه از عارفان و موسیقیدانان برجستهٔ کرمان بود و موسیقی بخش مهمی از زندگی او را تشکیل می‌داد. او در نوازندگی تار و سه‌تار مهارت زیادی داشت و به دلیل استعداد و توانایی خود شهرت فراوانی پیدا کرد.
مشتاق و سه‌تار
مهم‌ترین نوآوری مشتاق، افزودن سیم چهارم به سه‌تار بود که بعدها «سیم مشتاق» نام گرفت. این سیم باعث افزایش طنین ساز، شفافیت بیشتر صدای سیم هنگام و ایجاد امکان کوک‌های متنوع‌تر شد و برخی نوازندگان از آن به‌صورت مستقل نیز استفاده کردند.
موسیقی و قتل مشتاق
دربارهٔ قتل مشتاق روایت معروفی وجود دارد که او را به دلیل نواختن تار و خواندن قرآن در کنار مسجد جامع کشته‌اند. نویسنده این روایت را درست نمی‌داند و معتقد است این موضوع بیشتر بهانه‌ای برای مخالفان مشتاق بوده است. از نظر او، محبوبیت و نفوذ اجتماعی روزافزون مشتاق عامل مهم‌تری در مخالفت با او بوده است.
اسلام و موسیقی
مقاله به دیدگاه‌های مختلف دربارهٔ موسیقی در اسلام می‌پردازد. اگرچه برخی فقیهان و گروه‌های عرفانی با بعضی انواع موسیقی مخالفت کرده‌اند، اما بسیاری از اندیشمندان اسلامی موسیقی را به‌طور مطلق حرام نمی‌دانسته‌اند.
دیدگاه اندیشمندان اسلامی
افرادی مانند ابن‌سینا و امام محمد غزالی به تأثیر موسیقی بر روح و روان توجه داشته‌اند. همچنین در برخی روایات اسلامی، استفاده از موسیقی در مناسبت‌هایی مانند عروسی پذیرفته شده است؛ به شرط آنکه همراه با گناه و معصیت نباشد.
موسیقی و عرفان
از دیدگاه عرفانی، موسیقی می‌تواند موجب آرامش، کنترل نفس و دور شدن از خشم و کینه شود. برخی عارفان نیز موسیقی را وسیله‌ای برای رسیدن به حالات معنوی و نزدیک شدن به خداوند می‌دانسته‌اند.
موسیقی و فرهنگ ایرانی
موسیقی در مراسمی مانند تعزیه و روضه‌خوانی نیز نقش مهمی داشته و در حفظ و انتقال بسیاری از نغمه‌های موسیقی ایرانی مؤثر بوده است. روحانیان نیز در دوره‌های مختلف در گسترش این نوع موسیقی نقش داشته‌اند.
موسیقی و تأثیر درمانی
مشتاق از تأثیر درمانی موسیقی آگاه بود و حتی بر اساس توصیهٔ پزشکان، برای بهبود حال خود گاهی ساز می‌نواخت. متن نیز به تأثیر موسیقی بر آرامش، کاهش خستگی و بهبود وضعیت روحی انسان اشاره می‌کند.
نتیجه‌گیری
در نگاه نویسنده، مشتاق فقط یک نوازنده نبود؛ بلکه هنرمند، موسیقیدان، نوآور و عارفی بود که موسیقی را وسیله‌ای برای آرامش، شناخت خدا و تعالی روح می‌دانست. به همین دلیل موسیقی با شخصیت و زندگی او پیوندی جدایی‌ناپذیر پیدا کرده است.
