معرفی الهام‌بخش اثر
افشین طاهری در این مقاله، پیش از تحلیل ساختار اثر خود، خوانندگان را با موومان دوم سمفونی پنجم دمیتری شوستاکویچ، یکی از برجسته‌ترین آهنگسازان قرن بیستم اتحاد جماهیر شوروی، آشنا می‌کند. این موومان با عنوان «آلگرتو» و در تنالیته ر مینور، بر پایه نظام موسیقی تُنال شکل گرفته و با باس اُستیناتوی ویولن‌سل‌ها و کنترباس‌ها آغاز می‌شود. ساختار این اسکرتسو، برخلاف اغلب اسکرتسوهای رایج با فرم ABAB، از فرم ABA پیروی می‌کند.
معرفی نظام‌های موسیقی
نویسنده پیش از تحلیل، به سه نظام اصلی موسیقی اشاره می‌کند: نظام مدال، نظام تُنال و نظام آتُنال؛ چارچوبی که مبنای بررسی مدال و فرمال اثر «پاساکالیا» قرار می‌گیرد.
تحلیل فرمال
قطعه «پاساکالیا» در قالب فرم سه‌بخشی مرکب ساخته شده است:
- بخش A: از ابتدای قطعه با باس اُستیناتو تا میزان ۱۰۹، همراه با ورود تم اصلی در میزان ۲۷ توسط ویولا
- بخش B (دولوپمان): از میزان ۱۱۰ با معرفی مدی تازه
- رپریز دینامیک: از میزان ۱۰۷
- کدا: از میزان ۱۹۶ تا پایان اثر
تحلیل مدال
این قطعه بر اساس تم موومان دوم سمفونی پنجم شوستاکویچ نوشته شده، اما با تغییر مد. مد اصلی بخش A بر پایه نت‌های C, Db, E, F#, G, Ab, B شکل گرفته که از یک دانگ چهارگاه بهره می‌گیرد، در حالی که بخش B با مجموعه نت‌های C#, D#, E, F, G, A#, B# ساخته شده است.
پیوست پارتیتور
در ادامه مقاله، بخش‌هایی از پارتیتور کامل اثر «پاساکالیا» ساخته افشین طاهری، شامل نت‌نویسی برای سازهایی چون پیکولو، انگلیش‌هورن، ساکسیفون آلتو، کنترافاگوت، ترومبون باس، توبا و گروه سازهای زهی (ویولن، ویولا، ویولن‌سل و کنترباس) ارائه شده است.
